Melkvee100Plus
Show article

Is jongveeopfok een onderbelicht onderdeel? Voor melkkoeien en droge koeien wordt aandachtig gekeken naar verschillende aandoeningen en inrichting van de huisvesting. Voor de belangrijkste aandoeningen bij koeien zijn er aparte hoofdstukken en worden er streefwaardes gesteld.

Vergelijk de lengte van het bedrijfsgezondheidsplan voor koeien met die voor jongvee. Deze laatste is vaak veel korter. Terwijl deze zo belangrijke "periode" verschillende leeftijdsstadia met elk specifieke eisen en aandachtspunten betreft; vergelijk een pasgeboren kalf met een pink klaar voor de eerste inseminatie. Aandoeningen bij het jonge kalf beïnvloeden de rest van haar leven; vatbaar voor andere ziektes, hogere afkalfleeftijd en een lagere melkproductie.

"Gemba Walk"

Reden dus om op een nauwkeurige manier naar de behoeften van jonge kalveren en jongvee te kijken tijdens de verschillende leeftijdsstadia. Een gezond kalf begint bij een gezonde koe. De eigen dierenarts en/of een adviseur doorloopt tijdens een speciaal bedrijfsbezoek alle processen van belang voor een uitstekende kalveropfok. Dit wordt ook wel een "Gemba Walk" genoemd. Deze rondgang door het bedrijf is bedoeld om verbeteringen te identificeren. De dierenarts of adviseur zal vooral observeren en vragen stellen over de jongveeopfok.

Dit is gebaseerd op het Lean concept, dat vaak in het bedrijfsleven wordt gebruikt. Lean is een systematische aanpak om activiteiten die geen waarde toevoegen te verminderen of te elimineren. Het legt de nadruk op het nemen van stappen met toegevoegde waarde en het optimaliseren van middelen voor belangrijke verbeteringen. Hierdoor is er sprake van een continue reeks van verbeteringen met als doel een uitstekende jongveeopfok. Niet alleen voor het dier, maar ook op een efficiënte manier voor de veehouder; qua tijds-, arbeid- en kosteninvestering.

Kalverdiarree als voorbeeld

Een voorbeeld met kalverdiarree; tijdens een bedrijfsrondgang of "Gem ba Walk" zal de focus dan liggen op het biest- of colostrummanagement en het pasgeboren kalf. Kalverdiarree vindt namelijk plaats in de eerste levensdagen of -weken. Hoe gaat het met de droge koeien? Produceren zij genoeg biest, waar kalven ze af? Komt het kalfje in een schone omgeving terecht? Hoe snel na de geboorte en hoeveel eerste biest en van welke kwaliteit krijgen de kalveren? Wanneer krijgen ze de tweede voeding, hoeveel? Hoeveel dagen krijgen de kalveren biest oftransitiemelk van hun eigen moeder. Hoe vaak worden de speenemmers schoongemaakt? Wanneer beginnen eventuele problemen? Worden er preventieve maatregelen genomen? Hoe worden de kalveren gehuisvest en wanneer worden ze verplaatst?

Al deze vragen en meer, samen met observaties helpen om punten voor verbetering te identificeren. Observaties kunnen ook resultaten van diagnostiek zijn, zoals IgG bepaling in het serum van kalveren, om te kijken of de kalveren via de biest immuniteit hebben meegekregen. Maar ook bijvoorbeeld rookproeven, om het klimaat en de ventilatie te beoordelen. Of onderzoeken om de verwekkers van diarree of luchtwegproblemen in kaart te brengen.

Drie aandachtsgebieden

Voor de preventie van kalverdiaree zijn er drie grote aandachtsgebieden:
1. Huisvesting & Hygiëne
2. Biestmanagement
3. Vaccinatie

Voor wat betreft huisvesting kan gedacht worden aan; koeien nooit laten afkalven op de roosters, altijd afkalven in schoon en droog strohok, dik strooisel in de eenlingboxen. Jonge kalveren apart van ander jongvee huisvesten. Geleidelijke overgangen naar andere huisvesting. Denk bijvoorbeeld aan de overgang van groepsstrohok naar 1e ligboxjes met roosters. Dit vergt nogal iets van het aanpassingsvermogen van de jonge kalveren. Het comfort, maar ook de temperatuur verandert en vaak is de infectiedruk, door aanwezigheid van ouder jongvee hoger.

Geen compromissen rondom hygiëne

Geen compromissen voor de hygiëne van spenen, speenemmers of speen bars; elke kalf, liefst iedere voeding een eigen, schone speen(emmer). Gebruik altijd schone materialen, ook voor de behandeling van dieren. Zorg dat er geen vliegen (of zo min mogelijk, door bijvoorbeeld gebruik van deksels) in speenemmers drijven. Vliegen dragen bacteriën bij zich en ook via de lucht komen deze in de biest of melk terecht. Bacteriën in de biest kunnen, afhankelijk van de soort kiemen, de gezondheid van het kalf onder druk zetten en zorgen dat er minder antistoffen beschikbaar zijn voor het kalf.



Voorbeelden voor verbetering van het biestmanagement zijn; om alle kalveren (ook die 's nachts geboren zijn) binnen 4 uur na de geboorte minimaal 10% van het lichaamsgewicht in liters biest van de eigen moeder te geven. Mits deze biest een brix waarde van boven de 22% heeft en anders ingevroren biest van goede kwaliteit gebruiken. Binnen 12 uur een tweede voeding geven.

Verbetering biestmanagement mogelijk?

Recent veldonderzoek toont aan dat kalveren die binnen 4 uur biest hebben gehad, hogere IgG (antistoffen) in hun serum hebben, dan kalveren die pas na 4 uur hun eerste biest hebben gehad. Ditzelfde geldt voor kalveren die meer dan 4 liter eerste biest kregen in vergelijking met 2-4 liter eerste biest Kalveren die minder dan 2 liter eerste biest kregen hadden de laagste IgG waarden.

De nieuwste inzichten suggereren dat tenminste 40% van de aanwezige kalveren uitstekende overdracht van de passieve immuniteit moet hebben, dat wil zeggen een IgG waarde van boven de 25 g/L en nog eens 30% van de kalveren moet in de kwaliteitsklasse goed vallen met een IgG gehalte van 18 tot 24,9 g/L. Te veel kalveren in een lagere categorie is een aanwijzing dat er verbetering mogelijk is. Reden om een Gemba Walk uit te voeren, samen met de eigen dierenarts en/ of adviseur.

Vaccinatie hand in hand

In het voorbeeld van kalverdiarree zijn de pijlers voor preventie; huisvesting & hygiëne, biestmanagement en vaccinatie. Alle pijlers dragen bij aan robuuste kalveren met een goede weerstand. De natuurlijke weerstand kan een handje geholpen worden door het kalf via de biest extra antistoffen mee te geven tegen ziekteverwekkers van diarree. Dit kan door vaarzen en koeien voor het verwachte afkalven te vaccineren. De moeders maken hierdoor extra antistoffen aan tegen rota- en coronavirus en E. coli.

Deze antistoffen komen in grote hoeveelheden in de biest en kalveren kunnen deze antistoffen dan uit de biest opnemen. Om hoge antistoffen titers in het serum van kalveren te bereiken, moet vaccinatie hand in hand gaan met goed biestmanagement.

Op bijna alle bedrijven zijn nog wel verbeteringen mogelijk. Een uitstekende jongveeopfok zorgt voor een betere diergezondheid en welzijn en zorgt ook voor een betere tijds-, arbeids- en kosten efficiëntie voor de veehouder. Walk the talk en doe de "Gemba Walk" samen met de eigen dierenarts en/of adviseur. Er is altijd ruimte voor verbetering!

 

In het geval dat kalveren diarree hebben, zijn er directe interventie maatregelen nodig. De belangrijkste maatregel is het herstellen van de elektrolyten- en vochtbalans. Hiervoor zijn voedingssupplementen, zoals Benfital Plus beschikbaar. Bij voorkeur de kalfjes aan de melk houden, zodat in hun energiebehoefte wordt voorzien. Kalfjes met diarree ervaren pijn. Er zijn middelen beschikbaar die de pijn kunnen verlichten, de ontsteking remmen en die darmkrampen verminderen. Soms kan het afhankelijk van de verwekker nodig zijn om met andere middelen te behandelen. Uw eigen dierenarts kan u hierover adviseren. Bel uw dierenarts als kalfjes niet meer willen drinken en/ of overeind willen komen.

 

Reageren

U kunt alleen reageren wanneer u ingelogd bent met uw account. Heeft u nog geen account, meld u dan aan.