Melkvee100Plus

Veehouders zetten mes in kosten

Artikelen René Stevens 14 apr 2017
Show article

Bij lage melkprijzen is kosten besparen het devies. Uit een analyse van cijfers van Flynth blijkt dat melkveehouders daadwerkelijk het mes zetten in een aantal uitgaven. Toch zijn er ook hier grote verschillen tussen bedrijven.

Aan de hoogte van de melkprijs ­kunnen melkveehouders vaak niet zoveel doen. Meer invloed heeft de ondernemer op de uitgaven; door daar verstandig in te snijden, kan hij in tijden van lage melkprijzen proberen de marge in de been te houden. Het algemene devies ­tijdens zo’n periode is daarom om kritisch te zijn op de kosten. Voor de hand liggende ­besparingen liggen op het gebied van uitstellen van investeringen in en onderhoud aan gebouwen en machines, verlagen van privé­uitgaven, verhogen van de eigen arbeidsinzet en met de stofkam door de algemene kosten. Ook kunnen ondernemers hun voorraad ­ruwvoer laten afnemen. Besparen op kosten als gezondheid en voeding wordt afgeraden omdat een gezonde veestapel en hoge productie altijd bijdraagt aan een beter rendement.

De vraag is of besparen in een slecht melkjaar ook gebeurt. Daarvoor heeft Henk van Dijk, bedrijfskundig adviseur melkveehouderij bij Flynth, de cijfers van klanten van de afgelopen jaren onder de loep genomen. Hij deed dat voor de jaren 2009 tot en met 2016. In het jaar 2009 was de melkprijs laag, evenals in (een deel van) 2015 en 2016. Als melkveehouders in kosten snijden, moet dat in de boekhoudcijfers terug zijn te zien, is de gedachte. Overigens wel een kanttekening dat kosten niet alleen muteren vanwege de melkprijs maar ook door prijzen van inkoop. Ook kunnen bij bepaalde posten fiscale- en milieuregels van invloed zijn op de cijfers. Desondanks geven ze een goede indicatie, aldus Van Dijk.

Daling kritieke melkprijs

Uit het verloop van de opbrengen en kosten van de afgelopen jaren op bedrijfsniveau zijn het slechte melkjaar 2009 en de topjaren 2013 en 2014 goed te zien. Door schaalvergroting valt het effect op de opbrengsten melkvee in 2015 en 2016 mee. Daardoor nemen wel de toegerekende kosten toe. Bedrijven slagen er echter in om totale niet-toegerekende kosten te ­laten dalen.

In 2015 en 2016 duikt de werkelijke melkprijs net onder de kritieke melkprijs. Daardoor ontstaat in die jaren een negatieve marge. Doordat melkveehouders gemiddeld de kritieke melkprijs hebben laten dalen, is de marge niet méér negatief geworden. Bovendien zijn bedrijven in staat gebleken nog altijd een reserveringscapaciteit van gemiddeld 5 tot 6 cent te realiseren.

In de tabel hieronder staat een aantal posten waarop zichtbaar besparingen zijn doorgevoerd. Al deze kosten stijgen in de betere jaren en dalen als de melkprijs onder druk staat. De grootste dalers zijn uitgaven voor privé (inclusief belastingen) en onroerende zaken. Die laatste betreft vooral kosten voor onderhoud.

Een post die niet daalt en zelfs licht toeneemt is betaalde arbeid. De verwachting was dat bedrijven minder arbeid zouden inkopen maar dat blijkt hier niet uit. Mogelijk speelt de gemiddelde groei van de afgelopen jaren mee, zodat per 100 kilo melk relatief meer vreemde arbeid nodig is. De post totale voerkosten is slechts licht gedaald. Het was ook de verwachting dat veehouders niet of nauwelijks op voerkosten bezuinigen. Wel blijkt er een klein effect van het afnemen van de voorraad ruwvoer.

Structurele kostenbeheersing

Het beeld uit de financiële analyse komt overeen met wat adviseurs in de praktijk zien. Henk van der Haar, adviseur melkveehouderij bij Flynth, noemt de besparingsmogelijkheden ‘enkele centen’ per kilo melk. “Het zijn vooral bedrijven met een te hoge kostprijs die van de bank geen mogelijkheden krijgen om aflossingen tijdelijk stop te zetten.” Hij merkt dat na een paar perioden van lage melkprijzen structurele kostenbeheersing een belangrijker thema is. Het accountantskantoor zelf communiceert vaker dan vroeger de kritieke melkprijs. “Natuurlijk zijn er verschillen tussen bedrijven. Maar over het algemeen weten ondernemers beter waar de ­besparingsmogelijkheden zitten.”

Marijn Dekkers, sectorspecialist melkveehouderij bij Rabobank, onderschrijft de constatering dat melkveehouders hun uitgaven aanpassen aan de melkprijs. Hij noemt het verloop van de reserveringscapaciteit een ­belangrijke indicator. Dit kengetal is het ­bedrag dat beschikbaar is voor het doen van aflossingen en vervangingsinvesteringen en voor de liquiditeitsmarge. “Als we over de jaren heen kijken, slagen veehouders er in jaren met een lage melkprijs in om de reserveringscapaciteit minder hard te laten dalen dan de melkprijs.”

Een deel van de bedrijven heeft een dusdanig lage kritieke melkprijs dat het nauwelijks nodig is om nog meer kosten weg te snijden. Dekkers noemt het wel een uitdaging om het verlagen van de kritieke melkprijs vast te houden. “Het is de kunst om in een goed melkjaar net zo te handelen als in een jaar met slechte melkprijzen.” Bedrijven die structureel focus hebben op de kritieke melkprijs zijn niet alleen minder kwetsbaar bij een nieuw prijsdal, maar zijn ook in staat een ­financiële buffer aan te leggen en nieuwe ­investeringen te plegen.

Greep uit besparingsmogelijkheden

* Bepaal met uw economisch adviseur uw eigen positie; welke kostenposten zijn goed en welke zijn bovengemiddeld? Wat is de reden voor de afwijking en wat zijn mogelijkheden tot verlaging?
* Kijk kritisch naar het aantal stuks jongvee, dat is een dure kostenpost. Onder normale omstandigheden zijn 6 stuks per 10 koeien optimaal. Dit jaar wordt vaak 5 stuks jongvee aangehouden.
* Overweeg jongvee af te stoten en vaarzen aan te kopen in plaats van de opfok van jongvee uit te besteden.
* Zoek naar mogelijkheden om de eigen arbeid efficiënter te benutten, zodat minder of geen inkoop nodig is. Bekijk alternatieven om minder duur personeel in te zetten.
* Speel in op seizoensmatige wisselingen in opbrengsten en kosten. In het voorjaar zijn loonwerkkosten hoog. Spreid investeringen en doe aankopen op het juiste moment.
* Maak een liquiditeitsbegroting, zowel bij hoge als lage melkprijzen. Bereken uw actuele kritische melkprijs en maak een voorspelling van uitgaven die nog komen.

Reageren

U kunt alleen reageren wanneer u ingelogd bent met uw account. Heeft u nog geen account, meld u dan aan.